Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu çocuklarda 10 çocuktan birinde görülen ve hem akademik alanda hemde sosyal alanda ciddi bozulmalara yol açan bir bozukluktur. Aşağıdaki belirtiler dikkat eksikliği hiperaktivite’nin en sık görülen belirtileridir.

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite ve Dürtüsellik
Dikkatini ayrıntılara veremez ya da okul ödevlerinde, işinde ya da diğer etkinliklerde dikkatsizce hatalar yapar. Elleri ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu yerde kıpırdanır.
Üzerine aldığı görevlerde ya da oynadığı oyunlarda dikkatini sürdürmede zorluk çeker. Sınıfta ya da oturması gereken diğer durumlarda yerinde oturamaz.
Kendisine doğrudan hitap edildiğinde dinlemiyormuş gibi görünür. Uygun olmayan durumlarda sağa sola koşturur ya da tırmanır (gençlerde ya da erişkinlerde huzursuzluk ile sınırlı olabilir).
Yönergeleri gerektiği gibi izlemez ve okul ödevlerini, ufak tefek işleri ya da iş yerindeki  görevlerini tamamlayamaz. Sakince oyun oynamakta ya da boş zaman etkinliklerine katılmakta güçlük çeker.
Görev ve etkinliklerini düzenlemekte güçlük çeker. Hep hareket halindedir ya da sanki motor takılmış gibi davranır.
Uzun süreli dikkat  gerektiren işlerden (okul ödevi ev ödevi gibi) kaçınır, bunlardan hoşlanmaz ve bunlara karşı isteksizdir. Çok konuşur.
Üzerine aldığı görev ya da etkinlikler için gerekli olan eşyaları (kalem, kitap,oyuncak,araç-gereç gibi) kaybeder. Sorulan soru tamamlanmadan yanıt verir.
Dikkati kolayca dağılır. Sırasını beklemekte güçlük çeker.
Günlük etkinliklerde unutkandır. Başkalarının sözünü keser ya da yaptıklarının arasına girer (başkalarının konuşmaları ya da oyunlarına burnunu sokar).
Atilla Turgay Çocuk Ve Ergenlerde Davranım Bozuklukları İçin Dsm-4’E Dayalı Tarama Ve Değerlendirme Ölçeği’nden Alınmıştır.

Bu belirtilerin dışında dikkat eksikliği ve hiperaktivitesi olan çocuk ve ergenlerde duygu regülasyonu (duygularını kontrol edebilme becerisi) de bozuk olabilir bu nedenle öfke patlamaları ve diğer duygusal sorunları daha sık yaşayabilir. Dürtüselliği nedeniyle de bağımlılıklara daha yatkındır.
Dikkat Eksikliği en sık görülen ruhsal belirtilerden biridir. Özellikle dikkati sürdürme becerisindeki sorun olarak karşımıza çıkar. Örneğin derste öğretmeni uzun süre takip etmekte zorlanır veya evde ders başında uzun süre kalamaz. Vitamin eksiklikleri, enfeksiyonlar, hormonal nedenler ve nörolojik hastalıklar gibi birçok neden dikkat eksikliğine neden olabilir. Depresyon başta olmak üzere birçok psikiyatrik durumda dikkat eksikliğine neden olabilir. Bu nedenle dikkat sorunu hekimlerce dikkatle değerlendirilmelidir.
Tedavisinde çocuk psikiyatri hekimleri çok yetkin ve başarılıdır. Uluslararası klavuzlarla tedavisinin standardizasyonu yapılmıştır. İlaç kullanımı ve davranışçı öneriler birlikte kullanılmaktadır. Tedavi sonrasında hastaların hem akademik hemde sosyal alandaki problemleri büyük ölçüde azaltılmaktadır.

İnternet Bağımlılığı

İnternet
Gelişimi
Kullanım Sıklığı
İnternet Bağımlılığı
Tanı kriterleri
Sıklık
Etyoloji
Online Oyun Bozukluğu (internet gaming disorder)
Online Oyunlar
Online Oyun Türleri
Sapırtan
Internet
work
Larry Page-Sergey Brin (Stanford)
Steve Jobs (Reed College – )
Mark Elliot Zuckerberg (1984) (Harvard)
Bill Gates (Harvard)
Khaled Mardam-Bey Westminster University Cognitive Science
Yair Goldfinger, Arik Vardi, Sefi Vigiser, and Amnon Amir
Nimrod (12 Nisan 1951) isimli ilk bilgisayar oyunu OXO (1952)
Spacewar! (1961)
Donald Bitzer PLATO
eğitim, oyun, askeri yatırım?
46,282,850 internet kullanıcısı
32,131,260 facebook kullanıcısı

internet kullanımı
16-74 yaş arasında bireylerde %53,5
haftada en az 1 kullanım %44,9
internetli ev %60
erkeklerde %62,7
kadınlarda %44,3
16-24 arasında daha sık
her yaş grubunda erkek fazla

Yer:
Ev: %79,1
İşyeri: %38,7
Telefondan internet :
%58
Tablet-netbook:
%28
Amaç:
Sosyal Paylaşım:
%78,8
Haber-Gazete:
%74,2
Mal ve Hizmet bilgisi arama:
%67,2
Oyun
-Müzik-Video:
%58,7
Eposta takibi:
%53,9
Kullanım şekli
http://tuik.gov.tr/
Türkiye 2014
http://tuik.gov.tr/
İnternet kullanımında kontrol kaybı

bunun günlük aktiviteyi
aile ilişkilerini etkilemesi
duygusal stabilitede bozulma
Goldberg, Ivan. “Internet addiction disorder.” Retrieved November 24 (1996): 2004.
Young, Kimberly S. “Internet addiction: The emergence of a new clinical disorder.” CyberPsychology & Behavior 1.3 (1998): 237-244
Griffiths M. 1998. Internet addiction: does it really exist? In: Gackenbach J, editor. Psychology and the Internet : intrapersonal, interpersonal, and transpersonal implications. San Diego, California: Academic Press. pp 61-75.
1. İnternet ile ilgili aşırı zihinsel uğraş
2. Giderek daha fazla oranda internet kullanma ihtiyacı
3. İnterneti kullanımını kontrol etmede başarısız girişimler
4. Azaltılması / kesilmesi durumunda huzursuzluk, çökkünlük ya da kızgınlık hissedilmesi
5. Planlanandan daha uzun süre internette kalma
6. Çevresiyle sorunlar yaşama, eğitim-kariyer ile ilgili bir fırsatı tehlikeye atma
7. İnternette kalma süresi ile ilgili yalan söyleme
8. İnterneti problemlerden kaçmak-olumsuz duygulardan uzaklaşmak için kullanma
Young
“internet bağımlılığı bozukluğu”
“problemli internet kullanımı”
“patolojik internet kullanımı”
Dünyadaki sıklığı % 1 – %36,7)
Türkiyedeki sıklığı % 11,6- %15,2 (lise),
% 7,2- %12,26 (üniversite)

Çinliler Erkek %15,7> Kadın %5,8
Amerika Erkek %7,3 < Kadın %9,7
Türkiye Erkek%20,4 > Kadın %10,3
Canan 2010
Ko 2012
Şaşmaz 2014
Dalbudak 2014
Yılmaz 2015
Demografik Özelliker
Erkek olmak*
Yüksek gelir düzeyi
Terkedilme
Göçmenler
Kırsal alanda yaşıyor olmak
Lise öğrencisi olmak*
Yüksek aylık para harcama oranı
İnternet Kullanım Özellikleri
İlk internetle tanışma yaşı
İnternette kalma süresi ve sıklığı*
Evde internet ulaşımının varlığı
Kafeden internete girme
Eğlence için interneti kullanma
İnternetten oyun oynama*
Sosyal medya kullanımı
Ebeveyn kontrolünün olmaması
Psikososyal Faktörler
Komorbit Durumlar
İnternet Bağımlılığı
Missouri University of Science and Technology (bıraktı)
New York Üniversitesi (bıraktı)
Jack Dorsey
Düşük yaşam tatmini
düşük well being
yanlızlık
yenilik arama, zarardan kaçınma, düşük ödül bağımlılığı, düşük benlik saygısı,
düşük akademik başarı
Düşük arkadaşlık ilişkileri
Aile çatışmaları

Biyolojik Yapı
Bilişsel – Psikodinamik özellikler
Dikkat eksikliği / hiperaktivite bozukluğu*
Duygudurum bozuklukları (depresyon) *
Anksiyete bozuklukları (sosyal fobi)*
Şizofreni
Davranım bozuklukları ve kişilik bozuklukları*
Madde kullanımı*
Otizm spektrum bozuklukları

Nöropsikolojik Özellikler
Dürtü kontrolü
İşleyen bellek
Yürütücü fonksiyonlar
Ödüle yüksek yanıt
Cezaya düşük yanıt
Psikodinamik özellikler
Yeni yaşam

Baskısız yaşam
En sık oynanan oyunlar
En çok tık
internet oyunları ile aşırı uğraş (kumar dışı)
uzak kalınca çekilme belirtileri
tolerans
başarısız bırakma girişimi
daha önceki hobi ve uğraşların kaybı
psikososyal soruna rağmen aşırı oyunu sürdürme
aile bireylerini, terapisti oyun konusunda kandırma
oyun ile negatif duygudurumdan kaçış
eğitim veya kariyerini riske atma
DSM 5 Section III. Emerging Measures and Models
Conditions for Further Study
5 tanesi 12 ay süreyle
Browser Oyunları (CBGs) (Travian, ikariam, ogame)
Facebook oyunları (farmwill-hayday-candycrush)
Moda oyunları-Stardoll-Mallworld
First-Person Shooters FPSs: Counterstrike, call of duty, unreal
Simulation Games (SGs) Second Life, Sims
Yarış
Spor
Macera
Hibrit
Massively Multiplayer Online Role-Playing Games (MMORPGs)
World of Warcraft (WoW),
Oyuncuların dağalımı
Ali 39 yaş
nakliye şirketi
Ece 28 yaş EH
42 yaş
Yazılımcı
Ceyda
43 yaş
gazeteci
Rıza 37
Ayşe 65
Beren 28
Hasan 17 yaş
Nevzat 44 yaş
internet kafe
xoXSaVaSXox
Teşekkür ederim..
J. C. R. Licklider (Washington University)
ilk bilgisayar arası iletişim

1962
Leonard Kleinrock
(City College of New York, MIT)
ilk internet
1965
Ray Tomlinson
(Rensselaer Polytechnic Institute, MIT)
ilk mail
1972
Bob Kahn
( City College of New York, MIT )
internetin şu anki formu
1983
pedit 5 (dungeon crawl)
Rusty Rutherford
1975
Airfight
(MS flight simulator)
Panther
Tank simulasyonu
John Edo Haefeli
Nelson Bridwell
1975
Space battles
(Empire and Spasim)
Strateji
Oyun
Değişken Zaman-Oran Aralıklı (Değişken Aralıklı):
pekiştireçler beklenmedik zamanlarda verilir
Pekiştirmede gold standart
Artan Zaman-Oran Aralıklı (Artan Aralıklı)
:
pekiştireçlerin verilme zamanları giderek artar

“Açıkçası geçici bir “puf” zevki, ağır ve uzun süreli bir fatura getirmektedir” (Robbins Temel patoloji – sigara).

“Hayatta sevdiğim herşey ya ahlak dışı ya yasadışı ya da şişmanlatıyor.” Wody Allen

“Kaçış yoktur: Bireyin hayatını ka­zanmak, varlığını sürdürmek veya hayattan zevk almak için yapacağı her şey yasa dışı, ahlak dışı veya şişmanlatıcı ya da en kötüsü, belki de karsinojendir.” (Robbins Temel patoloji-HPV)
Etyoloji
Teşekkür ederim….
Serdar 16 yaş
Merve 17 yaş
Deniz 12 yaş
Server kralı
Ticaret erbapları
İşleyiş
ve
dedikodular
Oyun nerde ?
Ödül
Ceza
Ekran kültürü hep kötü mü?
Arama motorları
Sosyal medya
Haber-Bilgi
Alışveriş
Oyun
Dikkat
Tahiroglu 2010
Zahir

https://prezi.com/user/drsavash/

DEHB-Uyku

Uyku
Değerlendirme
DEHB de sık görülen uyku sorunları
İnsomnia
Kişinin duysal veya diğer uyaranlarla uyandırabile­ceği bilinçsizlik durumu
DSM 5 Uyku bozuklukları

– Insomnia Bozukluğu (Insomnia Disorder)
– Hipersomnolans (Aşırı Uykululuk)
– Narkolepsi
Katalepsi Olmadan Ancak Hipokretin Eksikliği İle Birlikte Narkolepsi
Kapelepsi İle Giden Ancak Hipokretin Eksikliği Olmadan Narkolepsi
Otozomal Baskın Serebellar Ataksi, Sağırlık ve Narkolepsi
Otozomal Baskın Narkolepsi, Şişmanlık ve Tip 2 Diyabet
Başka Bir Tıbbi Duruma İkincil (Sekonder) Narkolepsi
– Solunumla İlişkili Uyku Bozuklukları (Breathing-Related Sleep Disorders)
Tıkayıcı Uyku Apnesi Hipopnesi
Merkezi Uyku Apnesi
İdiyopatik Merkezi Uyku Apnesi
Cheyne-Stokes Solunumu
Opiyat Kullanımı ile Eşzamanlı Merkezi Uyku Apnesi
Uyku ile İlişkili Hipoventilasyon
İdiyopatik Hipoventilasyon
Konjenital Merkezi Alveolar Hipoventilasyon
Eştanılı Uyku İle İlişkili Hipoventilasyon
Uyku bozuklukları
İlaç
Sirkadian ritm
Uykuya başlama ile ilişkili tip (Sleep-onset association type):
Uykuya dalmak zaman alır, (tv – cosleep uykuya yardımcı olarak kullanılmaktadır)
Sınır koyamama tipi (Limit-setting type):
Ebeveynler uykuya yönlendirememektedir. yönlendirdiklerinde gecikme yoktur.
Gecikmiş Uyku Fazı (Delayed sleep phase syndrome)
: Uyku saati normal kabul edilen sınırda değildir. ama uyku süresi normal.
Solunumla ilişkili uyku bozuklukları (Sleep disordered breathing):
Obstruktive sleep apnea
Huzursuz bacak sendromu (Restless legs syndrome):
Tipik olarak hastaların adlandırmakta zorlandıkları; bacak veya ayaklarda nadiren kollarda, huzursuzluk, ağrı, sıkıntı, karıncalanma, ürperme, çekme, kaşınma gibi hisler vardır. Ve bu hisler; sadece istirahatte geceleri ortaya çıkarak uykuya dalmayı zorlaştırır.
Periyodik Ekstremite Hareket Bozukluğu (Periodic limb movement disorder):
Tekrarlayan seğirmeler, çekilmeler nedeniyle ayak ve bacak hareketleri artar ve bu da sık uyanma ile uykuyu sürdürme güçlüklerine neden olur)
Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi
NP Fiş ve ark. Anadolu Psikiyatri Dergisi 2010;11(2):151-160

Çocuklarda Uyku Ölçeği
P Öner ve ark 2009 Klinik Psikofarmakoloji Bülteni 19:382-395
Uyku Çizelgesi
Aktigrafi
Polisomnografi
Uyku bozukluğu ile ilişkili solunumsal bozukluklar
Uyku ile ilişkili hareket bozuklukları
Sebebi bilinmeyen uykululuk
Gecikmiş Uyku Fazı bozukluğu
Anketler
Multiple sleep latency test (MSLT)
Gündüz uykululuğu
Narkolepsi
Hipersomniler
anormal davranış
anormal hareket
1. Uyku düzeninin sağlanması (regulation)
Düzenli ve tutarlı uyku-uyanıklık döngüsünü kalıcı olarak sağlayın
Hafta içi ve hafta sonu
uyku saatini
benzer zamana çekmekte ısrarcı olun
Hafta içi ve hafta sonu
uyanma saatini
benzer zamana çekmekte ısrarcı olun
Yemek saatleri gibi günlük aktiviteleri düzenli bir plana sokun
Uyku saati ve gece boyu yatak odasında parlak ışık kullanmayın
Sabah ışık miktarını arttırın
Gündüz uykusu saatlerini plana uygun şekilde düzenleyin
4. Yeterli miktar ve kalitede uyku sağlama
Uyku ve uyanıklık saatlerini yaşa uygun şekilde düzenleyin
Güvenli ve konforlu bir uyku ortamı sağlayın
Daha sessiz
daha ışıksız,
daha serin bir oda
yaşa uygun yatak (0-3 yaş sünger, 3-18 yarı ortopedik, >18 orta sert ortopedik)
yaşa uygun nevresim
Davranışçı öneriler
Teşekkür Ederim
Okuma önerileri:
Cortese, Samuele, et al. “Assessment and management of sleep problems in youths with attention-deficit/hyperactivity disorder.” Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry 52.8 (2013): 784-796.
Kirov, Roumen, and Serge Brand. “Sleep problems and their effect in ADHD.” Expert review of neurotherapeutics 14.3 (2014): 287-299.
Saper, Clifford B., Thomas E. Scammell, and Jun Lu. “Hypothalamic regulation of sleep and circadian rhythms.” Nature 437.7063 (2005): 1257-1263.
Ganelin-Cohen, Esther, and Arie Ashkenasi. “Disordered sleep in pediatric patients with attention deficit hyperactivity disorder: an overview.” The Israel Medical Association journal: IMAJ 15.11 (2013): 705-709.
http://sleepdisorders.sleepfoundation.org/
Anamnez
Infrared video kamera
Horlama var mı?
Kaçta Yatar
Kaçta kalkar
Uykuya rahat dalabilir mi
Gece uyanır mı
Kendi başına kalkar mı
kalkınca huysuzluk yapar mı
Kahvaltı yapar mı
Gündüz uykulu hal
Gece uyanmaları
Gündüz uyur mu
Uyku başlangıç latansı ve RAM uykusu latansını ölçer
Neden Beraberler
Komorbit durumlar
İlaç
Ortak Sebepler
DEHB semptomları
DEHB – Uyku bozuklukları
DEHB %25-70 vs %7-20 DEHB olmayan
Uyku bozukluğu olanlarda DEHB 12 kata kadar daha fazla

Kombine tip uyku sorunları
dikkatsiz tip gündüz uykululuğu
Epidemiyoloji
DEHB de uyku bozukluğu sık
Uyku bozukluklarında DEHB sık
DEHB lerde RLS fazla (adhd 44 kontrol 10)
RLS de adhd fazla %26
Obstruktif Uyku bozuklukları hem sebep hem sonuç olabilir. horlama adhd 1/3 kontrol 1/10 ve tonsilektomi sonrası adhd belirtileri azalıyor.
Benzer Nörobiyolojik Özellikler
Uyku oluşumunda yer alan
DA
,
NE
ve
5HT
aynı zamanda DEHB ile ilişkili
RLS- ADHD her iksinde de demir düşük DA ilişkili sorun ?
PLMS ve RLS de nigrostriatal dopamin azlığı
DEHB
de uykuda hareket fazla ve stabil olmayan uyku paternleri var
DEHB
: uykuda hareket fazla, uyku etkinliği düşük
<10 yaş REM oranı düşük
>10 yaş REM oranı fazla
DEHB:
Gündüz uyanıklığı değişken ( düşük ), gündüz uykulu hal fazla, reaksiyon zamanı uzun
MPH

Uyku başlangıç latansını 30 dk arttırır (Bu etki rebound ile de ilişkili olabilir; aynı zamanda gece acıkma nedeniyle de uyku bozulabilir.)
başlangıç latansındaki uzama faz gecikmesini tetikleyebilir.
REM uykusunu kısaltır
COMT geninde Val alleline sahipse MPH ile daha çok uyku sorunu yaşar

Total uykuyu kısaltır, uyanmaları azaltır ve uykuyu konsalide ederek uyku kalitesini arttırır.
Pach kullanımı (9-12) uykuyu bozmamış
Atmx

Başlangıçta gecikme daha az
Total uyku süresinde azalma benzer
Uyku kalitesi daha iyi
Sabah uyanma daha kolay

Uykunun bölünmesi ve gece uyanma MPH daha avantajlı

Sirkadiyan ritm bozuklukları
Gecikmiş Uyku-Uyanıklık Fazı Bozukluğu:
Gecikmiş uyku-uyanıklık fazı bozukluğu tanısı için A+B+C+D+E kriterleri gereklidir.
A.
Majör uyku epizodunun arzulanan zamana göre gecikmesi, istenilen zamanda uykuya dalınamaması ve sabah gerekli zamanda uyanma güçlüğü
B.
Bu semptomun en az 3 aydır devam ediyor olması
C.
Hastalara kendi uyku düzenlerini seçme izni verildiğinde, uyku kalitesi ve süresinde düzelme olması ve geç uyku fazı özelliğinin devam etmesi
D.
Aktigraf ile en az 7 gün (tercihen 14 gün) izlemde uyku fazındaki gecikmenin gösterilmesi, bu takibin iş günü ve tatil günlerini içerecek şekilde planlanması
E.
Bu klinik tablonun başka bir uyku hastalığı,medikal-nörolojik bozukluk, ilaç veya madde kullanımı ile açıklanamaması
Kronik insomni

Kronik insomni tanısı için 6 ana kriterin (A-F) tümü bulunmalıdır.
A)
Hastanın, hasta yakınının veya uykusunu gözlemleyen bakıcının ifadesine göre aşağıdakilerden bir veya daha fazlasının bulunması
1.
Uykuya başlama zorluğu
2.
Uykuyu devam ettirme zorluğu
3.
İstenenden erken uyanma
4.
Uygun uyku saatinde yatağa gitmek istememesi
5.
Ebeveyn veya bakıcı müdahalesi olmadan
uykuya dalmada güçlük

Tanım
Uyku için elverişli ortam ve şartların bulunmasına rağmen, uykuya başlamada veya uykuyu sürdürmede güçlük ve buna bağlı gündüz fonksiyon bozuklukları ile seyreden bir bozukluk
B)
Hastanın, hasta yakınının veya bakıcının ifadesine göre gece uyku bozukluğuna bağlı gündüz aşağıdakilerden bir veya daha fazlasının bulunması
1.
Halsizlik, yorgunluk
2.
Dikkat, konsantrasyon veya bellek bozukluğu
3.
Sosyal, ailesel, mesleksel veya akademik performans bozukluğu
4.
Duygudurum bozukluğu
5.
Gündüz uyku hali
6.
Kişilik bozuklukları (agresiflik, dürtüsellik, hiperaktivite )
7.
Motivasyon ve enerji kaybı
8.
Hata ve kaza yapma eğilimi
9.
Uyku ile ilgili genel memnuniyetsizlik
C)
Uyku uyanıklık yakınmalarının, yetersiz süre veya uygunsuz ortam şartları (ses, karanlık, güvenlik, konfor vb. ) ile açıklanamaması
D)
Uyku bozukluğu ve eşlik eden gündüz semptomlarının haftada en az 3 kere olması
E)
Uyku bozukluğu ve eşlik eden gündüz semptomlarının en az 3 aydır devam ediyor olması
F)
Uyku ve uyanıklık bozukluğu başka bir uyku hastalığı ile açıklanamamalıdır

D ve E karşılanmıyorsa Kısa süreli insomni
ICDS 3 (2014)
2.Uykuya yönlendirmenin sağlanması (Conditioning)
Düzenli ve istikrarlı bir uyku saati rutini oluşturun
Yatakta uyanıklık sağlayan aktiviteleri sınırlayın (TV- Telefon), yatağı sadece uyku için kullanın.
Yatağı ceza yeri olarak kullanmayın
Geç uyumayı ödül olarak vermeyin
Yatak odası dışında yatırmayın (koltuk – araba)
3. Uyanıklığı azaltma ve rahatlatma (Relaxation)
Yatak odasında elektronik eşya bulundurmayın ve uyku saati öncesi elektronik eşya kullanımını sınırlandırın
Uyku saatine yakın ağır yemekler ve hareketli egzersizden kaçının
Uyku saati öncesi bilişsel ve duygusal uyaranları azaltın
Kafeinden uzak durun
Allerjiye dikkat
Uyku saati rutinlerinize rahatlatıcı-huzur veren aktiviteler ekleyin
Out of Center Sleep Testing- OCST
Fototerapi:
4 saatlik tek doz 12000 lux (uyandıktan 30 dk sonra)
2 hafta boyunca 6-9 arası 10000 lux
1 hafta boyunca 6-7 arası 30 dk.10000 lux
Kronoterapi
Uykuyu geciktir bir sonraki geceyi yakala
Melatonin
Beklenen uyku saatinden 2-3 saat önce (“dim light melatonin onset” (DLMO), melatonin serumda 10 pg/mL tükrükte 3 pg/mL ‘e çıkınca)
3-6 mg/gün
Uyku ile ilişkili Solunum bozuklukları
Çocuk Obstrüktif Uyku Apne Sendromu
Çocukta OUAS tanısı için A+B kriterleri bulunmalıdır.
A. Aşağıdaki semptomlardan en az birisinin bulunması
1. Horlama
2. Çocuğun uykusunda obstrüktif olayların gözlenmesi
3. Uykululuk, hiperaktivite, kişilik veya öğrenme sorunları

ve
B. Polisomnografi (PSG)
1. PSG veya OCST’de saatte 1 veya daha fazla obstrüktif apne, mikst apne, hipopne

veya
2. Obstrüktif hipoventilasyon (total uyku süresinin %25’inden fazlasında PaCO2 > 50 mmHg saptanması ve aşağıdakilerden en az birinin varlığı)
a. Horlama
b. İnspiratuar nazal pressure kaydında flattening (yassılaşma) dalga formu izlenmesi
c. Paradoks torakoabdominal hareket
Uyku ile İlişkili Hareket Bozuklukları
Huzursuz Bacaklar Sendromu
Huzursuz bacaklar sendromu tanısı için A+B+C kriterleri gereklidir.

A. Bacaklarda rahatsızlık veya açıklanamayan bir his nedeni ile bacakları hareket ettirme ihtiyacı olup aşağıdaki özelliklerin varlığı;
1. Oturma ve yatma gibi istirahat haline geçilen inaktif durumlarda yakınmaların başlaması veya artması
2. Yürüme veya bacak germe ile semptomların kısmen azalması veya tamamen düzelmesi (aktivite sürdüğü sürece düzelme olması)
3. Bacaklardaki huzursuzluğun sıklıkla akşamları veya gece artması
B. Yukarıdaki yakınmaların başka bir hastalığa veya davranışsal duruma bağlı olmaması (bacak krampı, pozisyonel konfor bozukluğu, miyalji, venöz staz, bacak ödemi, artrit vb.)
C. Huzursuz bacak semptomları endişe, stres, uyku bozukluğu, mental, fiziksel, sosyal, mesleksel veya davranışsal bozukluk ya da medikal bir hastalığa bağlı olabilir.

Uyanık
Periyodik Bacak Hareketleri

Periyodik bacak hareketlerinin (PLMS) tanısı için A+-
B+C+D kriterleri gereklidir.

A. PLMS’nin gösterilmesi
B. Çocuklarda saatte 5, erişkinlerde 152’nin üzerinde PLMS olması
C. PLMS’ye bağlı uyku bozulması veya klinik olarak anlamlı mental, fiziksel, sosyal, mesleksel veya davranışsal bozukluk ortaya çıkması
D. PLMS bulgularının başka bir uyku hastalığı, medikal, nörolojik bozukluk ile açıklanamaması (apne ve hipopneler ile birlikte olan PLMS skorlanmamalıdır)

Non REM – 1
Huzursuz bacakları tetikleyebilecek faktörlerden uzak dur (ağrı, kafein, nikotin, alkol)
Ferritin <50 ise demir takviyesi
Sorun çok ciddi boyutta ise Dopaminerjik ajanlar
Komorbit Durumlar
Anksiyete
Depresyon
Bipolar Bozukluk
Mümkünse ilaçsız tedavi
değilse uygun seçenek
İlaç kullanımı sonrası ortaya çıktıysa
Önce uyku alışkanlıkarını düzenle
Doz azaltılabilir
Daha kısa etkili bir formulasyona geçilebilir
Akşam üstü dozu eklenebilir
Daha uzun etkili bir formulasyona geçilebilir
Farklı bir ilaca geçilebilir
Melatonin eklenebilir

………
Melatonin :
Beklenen uyku saatinden 2-3 saat önce
3-6 mg/gün

Clonidine:

2×0,1 mg
Mirtazapin, trazadon, ketiyapin, siproheptadin
Uyku
Isı regülasyonu
Kortikosteroid salınımı
Uyanıklık
Yeme
Oluşum Mekanizması
ICSD-3 Uyku Bozuklukları Sınıflaması

I) İnsomniler

a. Kronik insomni
b. Kısa süreli insomni
c. Diğer insomniler
d. İzole semptom ve varyantlar
i. Aşırı yatakta kalanlar
ii. Kısa uyuyanlar
II) Uyku ile ilişkili solunum bozuklukları
a. Obstrüktif uyku apne sendromu
b. Santral uyku apne sendromu
c. Uyku ile ilişkili hipoventilasyon sendromları
d. Uyku ile ilişkili hipoksemi sendromu
e. İzole semptom ve varyantlar
i. Horlama
ii. Katatreni
III) Hipersomni ile seyreden santral hastalıklar

a. Narkolepsi tip 1
b. Narkolepsi tip 2
c. İdyopatik hipersomni
d. Kleine-Levin sendromu
e. Medikal hastalıklara bağlı hipersomni
f. İlaç ve madde kullanımına bağlı hipersomni
g. Psikiyatrik hastalıklara bağlı hipersomni
h. Yetersiz uyku sendromu
i. İzole semptom ve varyantlar
i. Uzun uyuyanlar
IV) Sirkadiyen ritim uyku-uyanıklık bozuklukları
a. Gecikmiş uyku-uyanıklık fazı bozukluğu
b. İleri uyku-uyanıklık fazı bozukluğu
c. Düzensiz uyku-uyanıklık ritmi bozukluğu
d. 24 saatlik olmayan uyku-uyanıklık ritmi bozukluğu
e. Vardiyalı çalışma
f. Jet-lag
g. Spesifiye edilemeyen sirkadiyen ritim bozuklukları
V) Parasomniler
a. Non-REM ilişkili parasomniler
i. Arousal bozuklukları
ii. Konfüzyonel arousallar
iii. Uykuda yürüme
iv. Uyku terörü
v. Uyku ilişkili yeme bozuklukları
b. REM ile ilişkili parasomniler
i. REM uykusu davranış bozukluğu
ii. Tekrarlayıcı izole uyku paralizisi
iii. Kabus bozuklukları
c. Diğer parasomniler
i. Exploding head sendromu
ii. Uyku ilişkili hallüsünasyonlar
iii. Uyku enürezis
iv. Medikal durumlara bağlı parasomniler
v. İlaç veya madde kullanımına bağlı parasomniler
vi. Spesifiye edilemeyen parasomniler
VI) Uyku ile ilişkili hareket bozuklukları
a. Huzursuz bacak sendromu
b. Periyodik bacak hareketleri
c. Uyku ilişkili bacak krampları
d. Uyku ilişkili bruksizm
e. Uyku ilişkili ritmik hareket bozuklukları
f. İnfantların benign uyku myoklonusu
g. Uyku başlangıcında propriospinal myoklonus
h. Medikal hastalıklara bağlı uyku ilişkili hareket
bozuklukları
i. İlaç veya madde kullanımına bağlı uyku ilişkili hareket bozuklukları
j. Spesifiye edilemeyen uyku ilişkili hareket bozuklukları
VII) Diğer uyku hastalıkları
Dikkat Eksikliği

Hiperaktivite

Dürtüsellik
Uykuya dalamama

Hareketlilik nedeniyle uyku başlatma sorunu

Sınır koyma sorunları
Uyku sorunlarına sıkça yol açan
anksiyete bozukluğu
duygudurum bozuklukları,
karşı gelme bozukluğu,
madde kullanım bozuklukları
– Yirmi Dört Saatlik (Sirkadiyen) Düzenle İlgili Uyku-Uyanma Bozuklukları
Gecikmeli Uyku Evresi Tipi (Delayed Sleep Phase Type)
Öne Kaymış Uyku Evrsi Tipi
Düzensiz Uyku-Uyanma Tipi
24 Saatlik Olmayan Uyku-Uyanma Tipi
Vardiyalı İş Tipi
Belirlenmemiş Tip
– Parasomniler (Parasomnias)
Hızlı Göz Devinimleri Uykusu Dışında (Non-REM) Uykudan Uyanma Bozuklukları
Uyugezerlik Tipi (Sleepwalking Type)
Karabasan Tipi (Sleep Terror Type)
Kabus Bozukluğu (Nightmare Disorder)
Hızlı Göz Devinimleri (REM) Uykusunda Davranış Bozukluğu
Huzursuz Bacaklar Sendromu
– Maddenin/İlacın Yol Açtığı Uyku Bozukluğu
– Belirlenmiş Diğer Bir Uykusuzluk Bozukluğu
– Belirlenmemiş Insomnia Bozukluğu
– Belirlenmiş Bir Aşırı Hipersomnolans Bozukluğu
– Belirlenmemş Hipersomnolans Bozukluğu
– Belirlenmiş Diğer Bir Uyku-Uyanma Bozukluğu
– Belirlenmemiş Uyku Uyanma Bozukluğu
DEHB:
uykuda hareket fazla
Tanım
Tanı ve Tedavi
DEHB ilişkili sebepler
Uykuyla ilişkili sebepler:
Obstruktif uyku bozukluğu olanlarda operasyon sonrası % 50 ye yakın DEHB belirtilerinde düzelme
Obstruktif uyku bozukluğunda artan DEHB belirtileri
Tedavi
Obektif testler
Tedavi :
Apne Hipopne İndeks (AHI) >1 ise adenotonsilektomi
(1 saat içindeki apne ve hipopne toplamı)

DEHB bağımlılık için risk faktörü mü ?

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
Epidemiyoloji
Neden İlişkili
Tedavide Önemli mi ?
DEHB Belirtileri
Madde Kullanım Bozuklukları
Alkol %10
Diğer madde %6
İnternet %10
Diğer davranış ?
DEHB:
%5 (Türkiye %11 )DEHB lerde Madde kullanım bozukuluğu:
%15Madde kullanım bozukluğunda DEHB:
%23,1
Bögesel değişim gösteriyor, kuzey ülkelerinde daha MKB da daha çok DEHB
Alkol bağımlılarında diğer maddelere göre daha az DEHB (tutarlı bir veri değil)
DEHB belirtileri
Tedavi uyumu
Çekilme belirtileriyle başetme
Tekrar başlama gibi konularda risk
özellikle davranış sorunları ile birlikte kötü prognoz göstergesi
Dikkat Eksikliği
Hiperaktivite/Dürtüsellik
Emosyon Regülasyonu
Sosyal Biliş
Düşük akademik beceri
Eşlik eden uyku sorunları

İlaçlar ve Tedavi dışı kullanım
MPH nin erişkin grupta ilaç dışı en az 1 kez kullanımı
%7
IV ve İntranazal olarak kullanımı olmuş (Garland 1998 Massello 1999Parranand Jasinski 1991)
MPH kokain etkisini güçlendirebilir. (Ritz 1987, Wolkow 1997)
Amfetamin tuzları hızlı DA artışı ile bağımlılık potansiyeline sahip. (Kahlig 2005??)
Genel olarak üretkenliği arttırm amaçlı kullanıyorlar
Ama yapılan analizlerde bunun bir self medikasyon olabileceği anlaşılıyor (Novak 2007, Upadhyaya 2010)
MPH labaratuvar çalışmalarında bağılmlılık potansiyeli taşıyor ve drug liking etkisi yapıyor(Jasinski et al. 2008),
Laboratuvar çalışmalarında D-amfetaminin ve MPH nin bağımlılık potansiyeli gösterilmiş. (Rush et al. 2001).
Bu etkilerin tümü yüksek dozlarda ortaya çıkmış olsada yine de D amfetamin ve MPH nin bağımlılık potansiyeli yüksek olabilecek ajanlar olduğu söylenebilir.
Atamoksetinin bağımlılık potansiyeli yok kabul edebiliriz(Upadhyaya 2013)
Çocuk Ergen
Erişkin
%8
%1-2
%10

%2,5
Pik yaşı 20
>25 yaş başlama nadir
Ergenlerde Kadın=Erkek
>17 yaş Erkek > Kadın
Hibbel 2012, Hibbel 2009, Ercan 2016, Faraone 2015, Rutter’s CAP 2015
Birliktelikleri
Kessler 2006, van Emmerik 2012, Riggs 2003
Bir risk faktörü mü ?
Biderman 95
Antisosyal özellikler ve DEHB risk faktörü
Marshal 2003

risk faktörü

Elkins 2007
14 yaşından önce sigara alkol ve yasadışı madde kullanımında HA ve DE risk.
18 yaşından önce sigara alkol ve esrar kullanımında DE ve HA risk ancak DB belirtileri kontrol edildiğinde sadece HA risk.
Molina 2003
DEHB prospektif desende önemli bir risk faktörü tüm maddeler için.Özellikle dikkat eksikliği
Biderman 97
DEHB ve kontrolde % 15 Madde kullanımı
kullanılan maddeler arasında fark yok
belirleyici
davranım bozukluğu
ve bipolarite
başlangıç DEHB de daha erken değil daha erken değil
Sartor 2006
İkiz çalışması Alkol alımında
davranım bozukluğu
yordayıcı DEHB değil, DEHB başlama yaşını etkilemiş
Ergenlik dönemine riskli davranış için kırılganlık penceresi deniyor(Steinberg 2007)
Bu dönemde NAc aktivitesi abartılı ve orbitofrontal kortex aktivitesi immatür (Galvan 2006)
Aynı zamanda bu dönem Akran baskısına direnebilme de yürütücü fonksiyonlarla bağlantılı. (Grosbras 2007)
Nükleus Akkumbens ödülle yeterli aktivasyonu göstermiyor.
D2 yoğunluğu düşük
NAc hacmi küçük

Stark 2011, Sagvolden 2005, Tripp & Wickens 2008, 2009. Scheres2007, Ströhle 2008
Ventral Tegmental alan ve Nükleus Akkumbens
DEHB ve
seks bağımlılığı
ilişkili bu ilişki yaşanılan travma ile bağlantılı olabilir (Blankenship 2004)
Patolojik kumarda
DEHB daha sık
Şiddeti daha fazla
daha fazla komorbit durum eşlik ediyor (Fatseas 2016)
İnternet bağımlılığı
ile DEHB ilişkili, özellikle dikkat eksikliği ve davranış sorunları (Yılmaz 2015)
Prefrontal kortex
Yürütücü işlevler
İnhibisyon
İşleyen bellek
Duygu regulasyonu
Dürtü kontrolü
Dikkat eksikliği
Hiperaktivite
Nigg 2005, Durston 2011, Swanson 2011, Zhou 2014, Iacono2008, Dave 2004
Teşekkür ederim..
DEHB ve MKB’da MPH ile Striatumda düşük yanıt
DEHB olanlarda ödül ertelemede bozulmuş işlev
DEHB de Ventral striatumda ödül ertelemede
DA salınımı düşük
Dopamin ateşleme hızı farklı

Kenny 2011
Neden daha çok ergenlik döneminde başlıyor ?
Iacono 2008
Öneriler
Perez 2012
Madde ile ilgili durumu stabilize et
DEHB tanısını çocukluk dönemini de içerecek şekilde değerlendir
Psikoeğitimle başla
DEHB tedavisinin madde kullanımı ile birebir bağlantılı olmadığını hastaya belirt
Davranışçı öneriler ve rehberlik etkili
İlaç tedavisini planla
Mümkünse Uzun salınımlı MPH veya Atamoksetin tercih et
Kötüye kullanımı hesap ederek yakın izlem ve aile tarafından yakın denetim planla

Striatum
Striatum özellikle cravingle ilişkili

Tedavi etkin mi ??
Carpentier 2012
Davranım bozukluğu %60-80
DEHB %30-50
Depresyon %15-25
Anksiyete %15-25
MKB’da komorbidite
Bağımlılık potansiyelindeki artışla ilgili çalışmaların çoğu hayvan çalışmaları
İnsan çalışmalarının çoğunda bu sonuçlar desteklenmiyor
MPH nin ilk kullanıldığı dönemde sigara kullanımında artış var
Uzun süre düzenli kullanım sonrası MKB için koruyucu etki
Steiner 2013
DRD4
DAT1
TH
5HTT
5HT2A
NCAM
NURR
LPHN3/

Genetik
Anastasio 2011, Bobb 2005, Eells 2003, Matzel 2008, Wallis 2008, Werme 2003,
https://prezi.com/user/drsavash/

Bağlanma Kuramı ve Gelişim

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
“İki kişi arasındaki yakın duygusal ilişkidir, karşılıklı duygusal aktarım ve yakınlığı sürdürme isteği ile karakterizedir”.
Shaffer (1993)

Birine bağlandığınızda onun çevresinde iyi ve rahat hissedersiniz onun yokluğu sıkıntı-gerginlik kaynağıdır.
Bağlanmanın temel özellikleri
Primer bakım verene yakın durmaya çalışılır. Ayrıldıklarında her iki bireyde sıkıntı hisseder
Tekrar birleşme anında açık bir keyif ve mutluluk farkedilir.
Bebeğin genel dikkati annesinin üstündedir ve sıklıkla onunla göz temasını korur.

Konrad Lorenz (1935)
imprinting
Davranışı-örenme
Davranışçı kuram bunun öğrenme yoluyla olduğunu söyler
bebek beslenme ve rahatlama sürecinde anneyi besleyen ve rahatlatan olarak öğrenir. (kk)
ağlama ve gülme ile erikinden olumlu olumsuz cevap alarak pekiştirme yapar

Harlow deneyi
John Bowlby
Bağlanmanın doğuştan gelen hayatta kalmayı ve üremeyi sağlayan bir beceri olduğunu söyler
Bağlanma
Maccoby (1980)
Mary Ainsworth
Güvenli bağlanma kavramını ortaya atar
Balina colin
Kuğu Petra

https://prezi.com/user/drsavash/